Różnorodność rytów w Droit Humain
Choć Droit Humain sprawia wrażenie wysoce scentralizowanego Zakonu z jedną Najwyższą Radą na cały świat, wewnątrz jego federacji narodowych panuje ogromna różnorodność rytualna. Dotyczy to zwłaszcza federacji anglojęzycznych i nordyckich, gdzie praktykuje się różne rytuały oraz systemy wysokich stopni REAA. Ma to na celu uszanowanie wrażliwości i tradycji masońskiej tych krajów, która często znacząco różni się od tradycji francuskiej.
W lożach niebieskich Ryt Lauderdale jest prawdopodobnie jednym z najczęściej praktykowanych. Istnieje jednak wiele innych, takich jak rytuał Dharma, Verulam czy Georges Martin, które są specyficzne dla Droit Humain. W niektórych federacjach spotyka się również ryty praktykowane w regularnych obediencjach, jak Emulation, Szkocki Ryt Standardowy czy rytuał irlandzki.
Rytuał Lauderdale
Wysokie stopnie również wykazują dużą różnorodność – niektóre federacje Droit Humain praktykują Łuk Królewski (Royal Arch), Masonerię Znaku (Mark Masonry), Nautonierów Łuku Królewskiego, stopnie kryptyczne, Zakon Templariuszy oraz Królewski Zakon Szkocji.
Skąd taka różnorodność? Wynika ona z faktu, że Droit Humain narodził się w najbardziej postępowych kręgach francuskiego wolnomularstwa końca XIX wieku. Jego założycielami byli wolnomyśliciele, bojownicy o prawa kobiet i gorliwi republikanie (a czasem nawet anarchosyndykaliści i antyklerykałowie). Przyjęte przez nich rytuały siłą rzeczy nosiły te ślady i znacznie różniły się od anglosaskich zwyczajów masońskich: brak Biblii na ołtarzu, brak inwokacji do Wielkiego Architekta Wszechświata…
Można było zatem przewidzieć, że Droit Humain obierze inny kierunek w Anglii i krajach anglojęzycznych. Pozostał feministyczny, postępowy i adogmatyczny, ale na swój własny sposób. Forma, jaką przybrała wolna myśl i laicyzm we Francji, nie ma odpowiednika w krajach anglojęzycznych i nordyckich, gdzie można być społecznie postępowym, mówiąc jednocześnie o Bogu i nie mając nic przeciwko obecności Biblii w loży!
Początki Rytu Lauderdale
Postacią w Droit Humain, która szczególnie ucieleśnia możliwość łączenia silnego zaangażowania społeczno-politycznego z mistyczną duchowością, jest Annie Besant (1847-1933). Była ona główną propagatorką Droit Humain w Imperium Brytyjskim i szerzej w świecie anglojęzycznym. Ta aktywistka feministyczna, która aktywnie działała na rzecz niepodległości Irlandii i Indii, była również członkinią Towarzystwa Teozoficznego Mme Bławatskiej, któremu przewodniczyła w latach 1907-1933. To właśnie jej zawdzięczamy co najmniej dwa specyficzne rytuały używane w niektórych federacjach Droit Humain.
Przy tworzeniu tych rytuałów współpracowała z Charlesem Websterem Leadbeaterem (1854-1934), członkiem Droit Humain i Towarzystwa Teozoficznego oraz współzałożycielem Liberalnego Kościoła Katolickiego. Pierwszy rytuał, który opracowali w 1904 roku, nazywa się rytuałem Dharma, od nazwy loży w Benares, gdzie był pierwotnie używany. Ten wysoce spirytualistyczny rytuał łączył elementy Szkockiego Rytu Standardowego oraz rytuału REAA używanego we francuskim Droit Humain, z indyjską i teozoficzną konotacją.
Charles W. Leadbeater i Annie Besant
To właśnie rytuał Dharma ewoluował około 1913 roku w Ryt Lauderdale, który stał się bliższy angielskim zwyczajom masońskim, a zwłaszcza rytuałowi znanemu jako Rytuał Bristol. Ceremonie Rytu Lauderdale są bardzo rozbudowane i przewidują użycie kadzidła.
Rytuał Verulam, który pojawił się w 1925 roku, jest trzecim rytuałem o silnym zabarwieniu teozoficznym używanym w Droit Humain. Tym razem nie jest to dzieło Annie Besant i Charlesa Leadbeatera, lecz przypisuje się go bliskiemu współpracownikowi tego drugiego, Jamesowi Ingallowi Wedgwoodowi (1883-1951), współzałożycielowi Liberalnego Kościoła Katolickiego oraz członkowi Towarzystwa Teozoficznego i Droit Humain. Rytuał ten jest bardziej powściągliwy w swoich procedurach niż Lauderdale.
Rytuały mało znane w świecie francuskojęzycznym
Rytuały te, z których każdy posiada kilka wariantów, są praktycznie nieznane we Francji. Tylko jedna loża francuskiej federacji Droit Humain, Le Comte de St-Germain na Wschodzie Paryża, pracuje w Rycie Lauderdale.
Z kolei kilka lóż federacji szwajcarskiej oraz Wielkiej Loży Mieszanej Szwajcarii (która jest jej odłamem) używa pod nazwą Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego rytuałów o bardzo brytyjskiej formie i teozoficznym charakterze, przekazanych im niegdyś przez holenderską federację Droit Humain. Jest to ewidentnie holenderska wersja jednego z rytuałów Annie Besant i Charlesa Leadbeatera, prawdopodobnie właśnie Lauderdale.
