Oblicza Łuku Królewskiego – Sklep Masoński

Aleksandra Kamińska
Ekspert ds. produktów i zakupów z ponad 15-letnim doświadczeniem w handlu

Początki Royal Arch i jego rozwój w Anglii

Początki Royal Arch są dość trudne do jednoznacznego ustalenia. Możliwe, że wywodzą się one z tradycji Loży Yorku, jednak pierwsze namacalne ślady pojawiają się w Irlandii w latach 40. XVIII wieku. To właśnie z Irlandii ryt ten (powrócił) do Anglii, prawdopodobnie wraz z irlandzkimi imigrantami podczas wielkiego głodu w latach 1744-1745. Według niektórych autorów, Royal Arch ma dalekie korzenie francuskie i podobnie jak Kawaler Wschodu, wywodzi się z mowy Kawalera Ramsaya (1736), skąd trafił do Irlandii, a następnie do Anglii.

W Anglii Royal Arch był praktykowany od 1752 roku przez “Ancients” (Starożytnych), w których szeregach znajdowało się wielu Irlandczyków. “Moderns” (Nowożytni) początkowo sprzeciwiali się temu, nie uznając żadnego stopnia wyższego niż Mistrz. Z czasem jednak zaczęli go praktykować, choć w strukturach zewnętrznych wobec Wielkiej Loży Londynu, podczas gdy “Ancients” czynili to w ramach własnej Wielkiej Loży.

Podczas zbliżenia obu angielskich Wielkich Lóż, które doprowadziło do powstania Zjednoczonej Wielkiej Loży Anglii w 1813 roku, konieczne było uregulowanie statusu Royal Arch w nowej organizacji. Wypracowano wówczas konsensus o bardzo brytyjskim pragmatyzmie, choć paradoksalny w swoim brzmieniu: “Czyste i starożytne wolnomularstwo składa się z trzech stopni i nie więcej, a mianowicie: Ucznia, Czeladnika i Mistrza, W TYM Najwyższego Zakonu Świętego Royal Arch” (Akt Unii, artykuł 2; podkreślenie nasze). To “w tym” czyni Royal Arch jedynie uzupełnieniem stopnia Mistrza, a nie odrębnym stopniem, mimo że jest on zarządzany przez Wielką Kapitułę, odrębną od Wielkiej Loży, choć z nią powiązaną.

Dotyczy to Anglii, gdzie stopień ten nazywany jest Royal Arch Domatic, jednak Royal Arch jest praktykowany nieco inaczej w Szkocji, Irlandii i Ameryce.

Różne formy Royal Arch

Głównym punktem wspólnym różnych rytuałów Royal Arch jest ich centralny motyw: odkrycie podziemnego sklepienia pod Świątynią Jerozolimską, w którym odbiorca tego masońskiego stopnia odnajduje boski Tetragram (יהוה) oraz inne tajemnicze imię.

Stopień ten jest głęboko biblijny, jak większość anglosaskich Side Degrees, i wykorzystuje symbolikę Dwunastu Plemion Izraela. W Anglii, Szkocji i Ameryce historia rozgrywa się podczas odbudowy Świątyni zniszczonej przez Babilończyków, a trzej “Główni” (Principals) przewodzący Kapitule to Książę Zorobabel, Prorok Aggeusz i Arcykapłan Jozue; w kole oficerów obecni są również prorok Nehemiasz i skryba Ezdrasz. Rytuał nawiązuje tym samym do biblijnych ksiąg Ezdrasza i Nehemiasza, które opisują powrót z wygnania oraz odbudowę Jerozolimy i Świątyni.

Irlandzki Royal Arch osadzony jest we wcześniejszym kontekście biblijnym – restauracji Świątyni zarządzonej przez króla Jozjasza, opisanej w 22. rozdziale Drugiej Księgi Królewskiej: trzej Główni to zatem Król Jozjasz, Arcykapłan Chilkiasz i skryba Szafan.

Szkocki Royal Arch

Szkocki Royal Arch jest bardzo zbliżony do swojego angielskiego odpowiednika i używa niemal tych samych dekoracje masońskie, przy czym jedyną różnicą jest odcień czerwonych trójkątów, które przeplatają się z niebieskimi na szarfach i obrzeżach fartuch masoński: czerwone w Anglii, karmazynowe w Szkocji.

W obu tych wariantach Royal Arch Pierwszym Głównym jest Zorobabel, Drugim Prorok Aggeusz, a Trzecim Arcykapłan Jozue. W obu przypadkach Royal Arch jest pojedynczym stopniem, nadawanym Mistrzom, a nie byłym Czcigodnym, jak miało to miejsce do 1823 roku. W Szkocji jednak od kandydata wymaga się dodatkowo posiadania stopnia Mistrza Znaku, który w tym kraju najczęściej nadawany jest w ramach Loży symbolicznej jako uzupełnienie stopnia Czeladnika.

Irlandzki Royal Arch

W Irlandii, jak wspomniano, trzej Główni są inni, ponieważ akcja rozgrywa się w innym okresie historii biblijnej: Pierwszy Główny reprezentuje Króla Jozjasza, Drugi Arcykapłana Chilkiasza, a Trzeci skrybę Szafana. Dekoracje masońskie znacznie różnią się od wersji angielskiej i szkockiej, gdyż naszyjniki długie i szarfy są czerwone, podobnie jak obrzeża fartuchów. Również tutaj jest to pojedynczy stopień, który – podobnie jak w Szkocji – wymaga od kandydata wcześniejszego przyjęcia do stopnia Mistrza Znaku.

Amerykański Royal Arch (Ryt York)

Amerykański Royal Arch jest bardziej złożony, ponieważ jest zintegrowany z systemem wysokie stopnie REAA Rytu Yorku. Nie jest to już odizolowany stopień, lecz część serii, której stanowi zwieńczenie: wewnątrz Rytu Yorku Kapituła Royal Arch reprezentuje drugą serię, po Loży niebieskiej, i zarządza stopniami Mistrza Znaku, Wirtualnego Past Mastera, Bardzo Doskonałego Mistrza oraz Masona Royal Arch.

Rytuał amerykański wyróżnia się na tle innych wersji w kilku punktach: podobnie jak w angielskim i szkockim Royal Arch, legenda opowiada o odbudowie Świątyni i przedstawia Zorobabela, jednak tym razem jest on jedynie Drugim Głównym, Pierwszym jest Arcykapłan Jozue, a Trzecim pozostaje Prorok Aggeusz. Jeśli chodzi o dekoracje masońskie, są one koloru czerwonego i przypominają te z irlandzkiego Royal Arch.

Royal Arch – stopień o wielu obliczach

Anglosaski Royal Arch zdaje się podążać dwiema, a nawet trzema tradycjami. Najstarsza wydaje się być irlandzka, która nie połączyła jeszcze swojej legendy z odbudową Świątyni i używa prostszych, bardziej “archaicznych” dekoracji. Czerwień jest w istocie kolorem najczęściej używanym przez dawne wysokie stopnie, zwłaszcza te pochodzenia francuskiego, do tego stopnia, że wiele rytuałów XVIII-wiecznych opisuje ją jako “prawdziwy kolor szkocki”.

Druga tradycja to forma, jaką Royal Arch przyjął w Anglii, a następnie w Szkocji, gdzie opowieść wzbogacono o tematykę odbudowy Świątyni. Dekoracje masońskie są tu bardzo nietypowe, zdobione niebieskimi i czerwonymi trójkątami, których nie spotyka się w żadnym innym stopniu masońskim.