Obrządek Emulation – Sklep Masoński

Aleksandra Kamińska
Ekspert ds. produktów i zakupów z ponad 15-letnim doświadczeniem w handlu

Podziały w angielskiej masonerii w XVIII wieku

Za początek nowoczesnej masonerii uważa się zazwyczaj założenie Wielkiej Loży Londynu w 1717 roku (lub, co bardziej prawdopodobne, w 1721 roku). Często wyobrażamy sobie, że ta pierwsza obediencja masońska zjednoczyła wszystkie loże angielskie w wielkiej zgodzie. Nic bardziej mylnego. Wiele lóż zakwestionowało tę nową organizację, która według nich zniekształciła starożytne rytuały, pomijając inwokacje, usuwając urząd Diakonów oraz odwracając już w latach 30. XVIII wieku kolumny i słowa Ucznia oraz Czeladnika.

Pierwsza zorganizowana opozycja pojawiła się w północnej Anglii. W 1725 roku Loża w Yorku, powołując się na swoją starożytność, ogłosiła się “Wielką Lożą Całej Anglii”. W latach 30. XVIII wieku zawiesiła działalność, by odrodzić się w 1761 roku pod nazwą “Wielka Loża Całej Anglii na południe od rzeki Trent” i ostatecznie zakończyć wszelką aktywność w 1789 roku.

Jednak główna opozycja w Londynie wywodziła się z nurtu, który sam siebie określił mianem “Starożytnych” (ang. “Antient”, z literą t dla podkreślenia archaiczności), a Wielką Lożę Londynu pogardliwie nazwał “Nowoczesnymi”. Relacje między Wielkimi Lożami Irlandii (1725) i Szkocji (1736) a Wielką Lożą Londynu pogorszyły się w latach 1730-1740. Irlandzcy i szkoccy wolnomularze mieszkający w Londynie niechętnie przyłączali się do lóż angielskich. Napięcie wzrosło wraz z napływem irlandzkich uchodźców po klęsce głodu w latach 1740-41, wśród których było wielu masonów zakładających własne loże.

W 1751 roku sześć lóż o tradycji “Starożytnej” utworzyło “Wielką Lożę Najstarszego i Szanownego Bractwa Wolnych i Przyjętych Murarzy według Starożytnych Konstytucji”. Duszą nowej Wielkiej Loży był bez wątpienia Laurence Dermott (1720-1791), irlandzki kupiec, Wielki Sekretarz obediencji i autor Konstytucji (zwanych “Ahiman Rezon”). Loże tej Wielkiej Loży praktykowały dawne rytuały, pod wpływem zwyczajów irlandzkich, których przykładem jest ujawnienie “The Three Distinct Knocks” z 1760 roku.

Obie rywalizujące Wielkie Loże z powodzeniem rozwijały się w Anglii i poza nią. O ile w Europie rozpowszechniła się głównie masoneria “Nowoczesnych”, o tyle w Ameryce dominowała tradycja “Starożytnych”, głównie ze względu na liczne pułki irlandzkie i szkockie w armii brytyjskiej.

Sklep produkuje wszystkie dekoracje dla Obrządku Emulation. Zobacz kolekcję.

Zjednoczenie dwóch angielskich Wielkich Lóż

Obie angielskie Wielkie Loże rywalizowały ze sobą przez około pięćdziesiąt lat, ale na przełomie XVIII i XIX wieku napięcia zaczęły słabnąć. W 1809 roku “Nowoczesni” utworzyli specjalną lożę (Lodge of Promulgation), której zadaniem było przywrócenie rytuałów do dawnych zwyczajów, aby znormalizować relacje z Irlandczykami, Szkotami i angielskimi “Starożytnymi”. Obie Wielkie Loże wyznaczyły komisarzy do przygotowania Aktu Unii.

W 1813 roku mianowano dwóch nowych Wielkich Mistrzów. Byli to dwaj synowie króla Jerzego III: książę August Fryderyk, książę Sussex, dla “Nowoczesnych” oraz książę Edward, książę Kentu, dla “Starożytnych”. Warunki do zjednoczenia zostały spełnione. 27 grudnia 1813 roku powstała Zjednoczona Wielka Loża Anglii, z księciem Sussex jako Wielkim Mistrzem. Utworzono Lożę Pojednania, aby pogodzić rytuały obu dawnych Wielkich Lóż i zdefiniować nowy rytuał.

Rytuał zdefiniowany przez Lożę Pojednania był wyraźnie w tradycji “Starożytnej”, a rytualne zwyczaje “Nowoczesnych” zniknęły z Anglii, przetrwawszy jedynie w niektórych kontynentalnych obrządkach masońskich (loże niebieskie Obrządku Francuskiego, Obrządek Szkocki Rektyfikowany, Obrządek Schrödera…). Aby rozpowszechnić nowe zwyczaje, utworzono kilka lóż instruktażowych, w których oficerowie lóż mogli ćwiczyć. Pierwszą była loża “Stability”, ale najważniejszą i najbardziej prestiżową była “Emulation Lodge of Improvement”, od której pochodzi nazwa Obrządku Emulation.

W tym miejscu sprawa staje się nieco trudna do zrozumienia dla wolnomularzy spoza Wielkiej Brytanii, przyzwyczajonych do pojęcia ściśle zdefiniowanych obrządków. Zjednoczona Wielka Loża Anglii nie stworzyła nowego obrządku, a jedynie zdefiniowała sposób pracy w loży “zgodnie z Konstytucjami Angielskimi”. Od tego momentu każda loża instruktażowa praktykowała te zwyczaje na swój sposób, z minimalnymi różnicami. Istnieje zatem kilka stylów (ang. Workings) pracy według Konstytucji Angielskich: Emulation jest jednym z nich, najbardziej rozpowszechnionym ze względu na znaczenie “Emulation Lodge of Improvement”, ale istnieją również styl Stability (od loży instruktażowej o tej samej nazwie), styl Oxford, styl Taylor, styl Standard, styl South London, styl West End…

Dekoracje masońskie używane w tych różnych stylach są takie same, ponieważ jest to jeden “Obrządek” Angielski, który występuje w różnych stylach. Zjednoczona Wielka Loża Anglii nigdy nie ogłosiła, że styl Emulation lub jakikolwiek inny styl jest jej rytuałem referencyjnym: różne style są jedynie przejawami jednego sposobu pracy “zgodnie z Konstytucjami Angielskimi”. Dekoracje masońskie są zatem dekoracjami Zjednoczonej Wielkiej Loży Anglii, a nie konkretnego stylu.

Specyfika stylu Emulation

Dla europejskich wolnomularzy specyfiką stylu Emulation jest przede wszystkim konieczność wykonywania go w całości z pamięci. Nie jest to jednak cecha unikalna dla Emulation: inne obrządki anglosaskie, szkockie, irlandzkie czy amerykańskie postępują tak samo.

Główną specyfiką stylu Emulation jest jego bardzo złożona gestykulacja, która musi być praktykowana skrupulatnie. Praktyka rytuału jest celem samym w sobie, to jest praca masońska w stylu Emulation, podczas gdy w obrządkach kontynentalnych rytuał stanowi oprawę dla konkretnej pracy, najczęściej odczytania “deski”, czyli referatu przedstawionego przez członka loży i komentowanego przez innych. W Emulation niczego takiego nie ma: otwiera się prace w pierwszym, drugim i trzecim stopniu, a następnie zamyka w trzecim, drugim i pierwszym. O ile nie ma przyjęcia do jednego ze stopni, to wszystko. A jeśli zaplanowana jest konferencja, odbywa się ona podczas bankietu po zakończeniu prac.

Poprzez powtarzanie gestów symbolicznych styl Emulation dąży do tego, by wolnomularz przyswoił wartości duchowe masonerii, znacznie bardziej niż drogą mentalną, intelektualną czy racjonalistyczną. Oferuje on praktykującym drogę rozwoju, która prowadzi przede wszystkim przez ciało i odczucia cielesne. Drogę tę można porównać do różnych “form” stosowanych w azjatyckich sztukach walki (Taolu w Chinach, Kata w Japonii, Poomse w Korei…): formy to sekwencje stylizowanych gestów walki, które ćwiczy się bez przeciwnika w celu nauki ruchów, ich internalizacji, wyciszenia umysłu i wyostrzenia percepcji energii mobilizowanych do walki.