Najpopularniejszy kalendarz masoński
Najczęściej spotykana forma kalendarza masońskiego polega na dodaniu 4000 lat do roku kalendarzowego. Rok 2025 staje się zatem rokiem 6025 w kalendarzu masońskim. Ale kiedy rozpoczyna się ten rok masoński?
Istnieją tu pewne różnice, które jednak z czasem zanikają. Wolnomularstwo angielskie i szerzej anglosaskie, a za nim germańskie, sprawia, że rok masoński pokrywa się z rokiem kalendarzowym rozpoczynającym się 1 stycznia. Jest to najbardziej logiczne rozwiązanie. Jednak francuska tradycja masońska przez długi czas rozpoczynała rok masoński 1 marca, aby zbliżyć się do zwyczajów hebrajskich. Powodowało to, że daty w styczniu i lutym zachowywały numerację roku poprzedniego. Według tego systemu 28 lutego 2025 r. staje się 28. dniem dwunastego miesiąca roku 6024, ponieważ rok 6025 rozpoczyna się dopiero 1 marca. Jest to dość niepraktyczne i może prowadzić do zamieszania. Nie wspominając o roku obrachunkowym, który biegnie od 1 stycznia do 31 grudnia roku kalendarzowego… Dlatego też w większości obediencji symbolicznych upowszechnia się obecnie zwyczaj pokrywania się roku masońskiego z rokiem kalendarzowym.
Kalendarz masoński
Jakie nazwy miesięcy stosuje się w kalendarzu masońskim? Przez długi czas używano nazw miesięcy hebrajskich. System ten nie jest jednak spójny, ponieważ miesiące hebrajskie opierają się na logice księżycowej i liczą 29 dni. W rezultacie 12. miesiąc (Adar) jest okresowo podwajany, aby stworzyć miesiąc VeAdar. Jeśli po prostu przypiszemy hebrajskie nazwy miesięcy do naszych miesięcy, zasada ta nie ma żadnego znaczenia symbolicznego. Dlatego też stopniowo z niej rezygnowano. Wielki Wschód Francji na przykład zrobił to w 1826 roku.
Najczęstszym obecnie zwyczajem jest podawanie liczebnika porządkowego dnia i miesiąca, po którym następuje rok masoński, a następnie data świecka według roku kalendarzowego. Na przykład zapiszemy: “27. dzień 1. miesiąca Roku Prawdziwego Światła 6025, czyli 27 stycznia 2025 r. ery wulgarnej”.
Rok Prawdziwego Światła (Année de la Vraie Lumière) to najczęstsze sformułowanie w języku francuskim, podczas gdy po angielsku chętnie mówi się “in the year of masonry”. Spotyka się również łacińskie formy A.L. (Anno Lucis, rok światła) lub A.M. (Anno Mundi, rok świata).
Pochodzenie kalendarza masońskiego
Czy zwyczaj kalendarza masońskiego dodającego 4000 lat do roku kalendarzowego jest dziedzictwem dawnych wolnomularzy operatywnych czy pierwszych spekulatywnych wolnomularzy angielskich z XVII wieku? Wcale nie. Zwyczaj ten pojawia się wraz z narodzinami nowoczesnego wolnomularstwa, które zazwyczaj datuje się na założenie pierwszej Wielkiej Loży w Londynie w 1717 roku. To właśnie Anderson po raz pierwszy użył tego zapisu, datując swoje Konstytucje z 1723 roku.
Jakie mogło być znaczenie takiej datacji? Niektórzy dopatrywali się w tym znaku tolerancji, która miała oferować ramy nieokreślone wyłącznie przez tradycję chrześcijańską. Jest to z pewnością nieco anachroniczne, ponieważ u Andersona nie ma fundamentalnego kwestionowania tradycji chrześcijańskiej. Proponowana tu tolerancja dotyczy świata chrześcijańskiego, który od czasu Reformacji był podzielony na wiele wyznań, i nie było jeszcze mowy o przyjmowaniu członków innych religii. Wybór roku masońskiego miał raczej na celu potwierdzenie rodowego i pierwotnego charakteru wolnomularstwa, którego początek łączy się ze stworzeniem świata.
James Ussher
Chodzi tu bowiem o początek świata. Wolnomularstwo zainspirowało się datacją ustaloną przez Jamesa Usshera (1580-1656), arcybiskupa Armagh i prymasa Irlandii w ramach wspólnoty anglikańskiej. Ten protestancki duchowny opublikował w latach 1648-1654 trzy dzieła na temat chronologii biblijnej i doszedł do wniosku, że świat został stworzony 4004 lata przed naszą erą, a dokładniej o zmierzchu poprzedzającym 23 października! Datacja ta była przez bardzo długi czas uważana za prawdziwą w środowiskach protestanckich krajów anglosaskich i obecnie jest uznawana jedynie przez niektóre środowiska fundamentalistyczne i kreacjonistyczne. Warto zauważyć, że jeszcze w latach 90. XX wieku wydania francuskiego tłumaczenia Biblii autorstwa Johna Nelsona Darby’ego (1800-1882) zawierały przypis wskazujący “4004 przed Chr.” przy pierwszym wersecie Księgi Rodzaju. Przypis ten zniknął z wydania z 1996 roku.
To właśnie teoria Usshera została przyjęta przez wolnomularstwo XVIII wieku, zaokrąglając 4004 do 4000, aby uprościć obliczenia. Czyniąc to, wolnomularze nie popierali żadnej formy fundamentalizmu biblijnego, lecz zadowalali się podążaniem za powszechnie przyjętym konsensusem. Dopiero od XVIII wieku geolodzy zaczęli zdawać sobie sprawę, że świat jest znacznie starszy, niż dotychczas sądzono. Wolnomularze nie chcieli ustalać pseudonaukowego dogmatu, lecz raczej potwierdzić, że wolnomularstwo w swojej zasadzie jest tak stare jak świat, niezależnie od jego wieku.
Inne kalendarze masońskie
Kalendarz masoński inspirowany teoriami Jamesa Usshera, choć najbardziej rozpowszechniony, nie jest jedynym. Inne obliczenia chronologiczne lub odniesienia historyczne zainspirowały inne kalendarze masońskie. Oto kilka przykładów:
Ryt Szkocki Dawny i Uznany wybrał datację świata według tradycji hebrajskiej, która cofa go do 3760 roku przed naszą erą, a nie 4004. Zatem należało dodać 3760 do roku kalendarzowego. System ten nie jest już prawie używany.
Inne daty, niezwiązane ze stworzeniem świata, również zainspirowały kalendarze masońskie.
Kalendarz Łuku Królewskiego rozpoczyna się w 530 r. p.n.e., co jest datą zwyczajowo przyjmowaną dla odbudowy Świątyni przez Zorobabela. Erę wyraża się jako A.I., Anno Inventionis, czyli rok odkrycia, w odniesieniu do odkrycia sekretnego sklepienia.
Dedykacja Świątyni Jerozolimskiej, autorstwa Andrei Michielego (1542-1617)
Royal and Select Master rozpoczyna swoją chronologię w 1000 r. p.n.e., czyli w momencie dedykacji Świątyni Salomona. Mówi się wtedy o Anno Depositionis (A.D.), aby przypomnieć złożenie Arki Przymierza w Świątyni.
Jeśli chodzi o stopnie templariuszy (Ścisła Obserwancja Templariuszy, Knight Templars), ich datowanie rozpoczyna się od założenia Zakonu Świątyni w 1118 roku. W tym przypadku należy oczywiście odjąć, a nie dodawać 1118 do bieżącego roku. Mowa wtedy o Anno Ordinis (A.O.), roku Zakonu.
Użyteczność kalendarzy masońskich
Czy kalendarze masońskie są rzeczywiście użyteczne? Pod względem praktycznym z pewnością nie, wręcz przeciwnie. Ich znaczenie jest przede wszystkim symboliczne i mówi nam o tym, jak wolnomularstwo sytuuje się w biegu historii. Chce się w ten sposób powiązać z jakimś wydarzeniem założycielskim, które je legitymizuje.
Powierzchowne spojrzenie mogłoby uznać kalendarz masoński za zwykły folklor. Ale nie jest on bardziej folklorystyczny czy śmieszny niż noszenie fartucha masońskiego i posługiwanie się młotkiem masońskim oraz dłutem w Loży!
